Granaten ontploffen vrolijk in Antwerpen, kogels fluiten ons in Brussel rond de oren en drugsverslaafden dwalen als zombies door onze straten. Maar geen paniek: onze regering heeft het echte gevaar voor de samenleving geïdentificeerd. Onze biercultuur. Een pint, dát is blijkbaar waar België dringend tegen beschermd moet worden.
Terwijl de Hoge Venen in brand staan en hittedoden bij tropische temperaturen als mussen van het dak vallen, heeft onze minister van Volksgezondheid blijkbaar andere prioriteiten. Terwijl België internationaal graag uitpakt met zijn biercultuur, zijn brouwers, cafés en eeuwenoude tradities, krijgt diezelfde cultuur in eigen land straks een officiële waarschuwing opgeplakt. Niet omdat iemand te veel drinkt. Niet omdat een minderjarige alcohol koopt. Niet omdat iemand dronken achter het stuur kruipt. Gewoon omdat er bier in het glas zit.
De Belgische Brouwers pikken dat niet langer. Samen met de Vlaamse, Waalse en Brusselse horecafederaties, Comeos, Fevia, UNIZO en FEBED hebben ze een open brief gelanceerd. Meer dan honderd brouwers en tal van bekende persoonlijkheden hebben zich inmiddels achter de oproep geschaard. Hun boodschap aan de federale regering is helder: herbekijk het ontwerp-KB over alcoholreclame en stop met een volledige sector te stigmatiseren alsof die zelf het probleem vormt.
In het vizier staat de gezondheidswaarschuwing die minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke op alcoholreclame wil laten verschijnen: “Alcohol schaadt de gezondheid.”
Geen verschil tussen een genieten en misbruik
Laat één ding duidelijk zijn. Alcoholmisbruik bestaat. Het kan ernstige gevolgen hebben voor mensen en hun omgeving. Minderjarigen horen geen alcohol te drinken. Dronken achter het stuur kruipen is totaal onverantwoord. Wie beweert dat de biersector deze problemen niet ernstig moet nemen, leeft op een andere planeet. Maar precies daarom is de voorgestelde boodschap zo ongelukkig.
“Alcohol schaadt de gezondheid” maakt geen enkel onderscheid tussen alcoholmisbruik en verantwoord alcoholgebruik. Niet tussen tien glazen en één glas. Niet tussen een avond stevig doorzakken en een Orval bij de lunch. Het product zelf krijgt het etiket “schadelijk” opgeplakt. Dat is geen nuance. Dat is een mokerslag.
En vooral: het is een merkwaardige manier om aan volksgezondheid te doen. Een slogan vervangt hier een genuanceerd beleid. Alles wordt op één hoop gegooid en vervolgens voorzien van een waarschuwing.
België tegen zijn eigen biercultuur
Het wordt helemaal absurd wanneer je bedenkt over welk land we spreken. België heeft zijn biercultuur jarenlang internationaal gepromoot als iets om trots op te zijn. In 2016 werd de Belgische biercultuur opgenomen op de Representatieve Lijst van het Immaterieel Cultureel Erfgoed van de Mensheid van UNESCO. We pronken met onze trappisten, lambiek, geuze, saison, witbier, tripel en honderden brouwerijen. Toeristische diensten lokken bezoekers met bierweekends en brouwerijbezoeken. Ministers heffen graag het glas wanneer een Belgische brouwer internationaal in de prijzen valt.
En straks moet bij reclame voor datzelfde bier staan dat het de gezondheid schaadt. Je moet het maar verkocht krijgen. Frankrijk verdedigt zijn wijncultuur. Italië waakt als een kloek over zijn gastronomische erfgoed. België lijkt ondertussen bijzonder bedreven in het verdacht maken van zijn eigen nationale trots.
Bier is hier nochtans veel meer dan alcohol in een glas. Het is landbouw, brouwersvakmanschap, gastronomie, cafés, toerisme, export en erfgoed. Het zijn families die al generaties brouwen en jonge brouwers die morgen nieuwe bedrijven willen bouwen. Het zijn tienduizenden directe en indirecte jobs. En ja, bier is ook gewoon dat glas dat mensen samen drinken. Dat alles reduceren tot “schadelijk voor de gezondheid” is bijzonder kort door de bocht.
De cijfers vertellen ook een verhaal
Nog merkwaardiger is dat de sector de voorbije decennia niet aan de zijlijn is blijven staan. De brouwers wijzen terecht op de BOB-campagne, zelfregulering rond alcoholreclame, campagnes rond verantwoord alcoholgebruik en de enorme investeringen in alcoholvrij en alcoholarm bier.
En er is vooruitgang. Bij de eerste BOB-campagne in 1995 testte 6,4 procent van de gecontroleerde bestuurders positief. Vorige winter was dat nog 1,1 procent, terwijl ondertussen veel meer controles worden uitgevoerd.
Ook dagelijks alcoholgebruik is volgens de cijfers die de sector naar voren schuift in tien jaar tijd bijna gehalveerd: van 14,2 naar 7,7 procent. Vandaag zou 84 procent van de Belgen binnen de maximumhoeveelheid blijven die de Hoge Gezondheidsraad aanbeveelt. In Vlaanderen loopt dat zelfs op tot bijna 92 procent.
Zijn daarmee alle problemen opgelost? Natuurlijk niet. Maar cijfers die de goede richting uitgaan, zouden minstens aanleiding moeten geven tot de vraag welke maatregelen werken. Niet tot de conclusie dat we vooral een grotere waarschuwing nodig hebben.
Volksgezondheid verdient beter
Dat is misschien mijn grootste bezwaar tegen deze maatregel. Goed gezondheidsbeleid moet mensen informeren. Het moet risico’s uitleggen, probleemgedrag aanpakken en zich concentreren op groepen waar de gezondheidswinst het grootst kan zijn. Het moet minderjarigen beschermen en misbruik bestrijden.
Maar beleid wordt niet automatisch beter omdat de boodschap harder klinkt. De voorgestelde waarschuwing doet precies het tegenovergestelde van wat goede communicatie zou moeten doen: ze haalt alle context weg.
Daar komt nog iets bij. De Belgische brouwerij- en horecasector heeft geen behoefte aan nóg een symbolische tik op de vingers. Brouwerijen worden geconfronteerd met stijgende kosten, zware investeringen en een bijzonder competitieve markt. De horeca vecht al jaren met personeelstekorten, marges en kosten.
Zoals Krishan Maudgal, CEO van de Belgische Brouwers, het formuleert: “De claim ‘Alcohol schaadt de gezondheid’ stigmatiseert onnodig een hele sector die voor investeringen, duizenden jobs en sociale cohesie zorgt.” Daar valt weinig tegen in te brengen.
Bescherm waar bescherming nodig is
De kern van de open brief kan moeilijk redelijker zijn: “Bescherm minderjarigen. Ga de strijd aan tegen misbruik. Absoluut. Maar val niet aan wat ons samenbrengt.”
Pak alcoholmisbruik aan. Controleer streng in het verkeer. Investeer in preventie. Bescherm jongeren. Help mensen die problematisch drinken. Onderzoek welke maatregelen werkelijk effect hebben. En verwacht gerust dat brouwers, horeca en retailers daarin hun verantwoordelijkheid opnemen.
Maar stop met de gedachte dat je volksgezondheid vooruithelpt door iedereen die reclame maakt voor een glas bier impliciet in het verdomhoekje te zetten. Een pint is geen pakje sigaretten. Een café is geen drugshol. Een brouwer is geen dealer. En een volwassen consument is ook geen kleuter die bij iedere advertentie door vadertje staat moet worden gewaarschuwd dat hij voorzichtig moet zijn.
Aux armes, citoyens!
De Belgische Brouwers vragen de regering opnieuw rond de tafel te gaan zitten en te zoeken naar maatregelen die alcoholmisbruik daadwerkelijk aanpakken zonder een eeuwenoude biercultuur te stigmatiseren. Die oproep verdient steun.
Daarom ook vanuit Bier Grand Cru een oproep aan iedereen die vindt dat volksgezondheid belangrijk is, maar dat gezond verstand dat eveneens is: onderteken de open brief.
Niet tegen preventie. Niet tegen een verantwoord alcoholbeleid. Integendeel.Wel vóór nuance. Vóór onze brouwers en cafés. Vóór een biercultuur die België wereldwijd op de kaart heeft gezet. En vóór het simpele recht om verantwoord van een goed glas bier te genieten zonder behandeld te worden alsof je daarmee een maatschappelijk probleem veroorzaakt.
Aux armes, citoyens! Onderteken de open brief van de Belgische Brouwers! www.belgianbrewers.be/open-brief.
Dorstig naar meer biernieuws? Klik hier!
