Nu ook Europees erkend
Rodenbach krijgt er een mooie titel bij. Niet voor zichzelf, maar voor een hele biertraditie. Een titel die dan ook met andere brouwers wordt gedeeld. De Europese Commissie heeft gisteren het ‘Vlaams roodbruin bier’ (ofte Flanders Red Ale) officieel erkend als Beschermde Geografische Aanduiding (BGA). En dat is best bijzonder nieuws voor een bierstijl die buiten West-Vlaanderen soms nog wat uitleg nodig heeft.
Want roodbruin bier is zoveel meer dan gewoon een bier met een roodbruine kleur. Het is een van de eigenzinnigste Belgische biertradities, met een productiemethode die je niet zomaar ergens anders vindt.
Bier dat zijn tijd neemt
De typische roodbruine bieren worden gemaakt volgens een proces van gemengde gisting en rijping op hout. Na de eerste gisting gaat het bier geheel of gedeeltelijk in grote, rechtopstaande eikenhouten vaten, de zogenaamde foeders. Daar krijgt het de tijd om verder te ontwikkelen.
Verschillende micro-organismen, waaronder gisten en melkzuurbacteriën, spelen daarbij hun rol. Het resultaat is het bekende profiel: fruitig, complex en zachtzuur. Soms wordt het gerijpte bier vervolgens versneden met jonger bier om tot de gewenste balans te komen.
Voor de Europese erkenning is bovendien vastgelegd dat het hele proces – brouwen, rijpen op foeders en blenden – binnen het afgebakende geografische gebied moet plaatsvinden. Dat gebied omvat de West-Vlaamse arrondissementen Roeselare, Tielt en Kortrijk, aangevuld met Kortemark en Ichtegem.
Zuidwest-Vlaanderen als bakermat van het Vlaams roodbruin bier
Rodenbach is een van de bekendste vertegenwoordigers van de stijl. De brouwerij aan de Spanjestraat bestaat al sinds 1821 en beschikt over een indrukwekkend arsenaal aan houten foeders. Sommige daarvan zijn meer dan een eeuw oud. En Rodenbach groeide uit tot zowat het internationale uithangbord van de Vlaamse roodbruine biertraditie. Maar het draait niet enkel om Rodenbach.
De erkenning gaat nadrukkelijk verder dan één brouwerij of één merk. Het gaat om een product dat volgens de Europese Commissie een duidelijke band heeft met de streek, haar geschiedenis en de vakkennis van de brouwers. Een geschiedenis en ‘savoir-faire’ dat ver teruggaat in de tijd. In het productdossier wordt al een beschrijving van roodbruin bier uit de regio aangehaald uit 1851. De traditie zelf zou zelfs nog veel ouder zijn.
Geen fruitbier, al mag er fruit in
Een leuke kanttekening: de officiële omschrijving laat ook het gebruik van rode vruchten toe. Krieken, frambozen, braambessen, blauwe bessen, rode bessen, aardbeien, veenbessen en cassis behoren tot de mogelijkheden.
Dat betekent uiteraard niet dat elk Vlaams roodbruin bier een fruitbier is. De bierstijl is van nature wat ‘fruitig’, maar fruit en kruiden zijn optioneel. De essentie zit elders: in de gemengde gisting en vooral in de gedeeltelijke of volledige rijping op eikenhouten foeders.
Dat onderscheid is belangrijk, want wie het over Vlaams roodbruin heeft, heeft het over een biertraditie die net zo goed in een klassieke, zachtzure Rodenbach kan zitten als in meer uitgesproken fruitige varianten.
Van streekbier tot Europees erfgoed
De erkenning als BGA betekent dat de naam ‘Vlaams roodbruin bier / Flanders Red Ale’ voortaan officieel gekoppeld is aan het vastgelegde productiegebied en lastenboek. Daarmee krijgt de bierstijl dezelfde Europese bescherming die we kennen van bijvoorbeeld de Geraardsbergse mattentaart, Hervekaas of Limburgse vlaai. België telt inmiddels twintig beschermde geografische aanduidingen.
Roeselare hoofdstad van het bier
De timing kan nauwelijks beter. Eind deze maand komt de Brussels Beer Challenge naar Roeselare. Van 27 tot 30 oktober wordt de stad het internationale decor voor de vijftiende editie van de wedstrijd. Een biercompetitie die precies in de stad van Rodenbach neerstrijkt, terwijl de Vlaamse roodbruine biertraditie net Europese bescherming heeft gekregen: soms valt de kalender wel erg mooi samen.
Misschien is het dus tijd om het roodbruine bier opnieuw wat vaker als bier van hier te bekijken. Niet omdat het plots Europees beschermd is, maar omdat het al die tijd al iets vrij uitzonderlijks was.
Alleen wisten we dat misschien niet altijd voldoende te waarderen.
Santé, West-Vlaanderen.
