Een Franse postbode, een gammele fiets, een dorpsfeest en een obsessie voor Amerikaanse efficiëntie. Meer had Jacques Tati in 1949 niet nodig om met Jour de fête één van de meest charmante komedies uit de Franse filmgeschiedenis te maken. Ruim 75 jaar later rijdt postbode François nog altijd vrolijk rond. En ondertussen kreeg de film zelfs een Belgisch bier naar zich vernoemd: Jour De Fête van Vleesmeester Brewery.
Dat vraagt om nader onderzoek. Bij voorkeur vanuit een comfortabele zetel, met film én bier binnen handbereik.
Jacques Tati vóór Monsieur Hulot
Wie Jacques Tati zegt, denkt meestal meteen aan Monsieur Hulot: de lange, wat onhandige man met regenjas, pijp en een bijzonder talent om door de moderne wereld te wandelen zonder er ooit helemaal deel van uit te maken. Maar vóór Les Vacances de Monsieur Hulot, Mon oncle en het magistrale PlayTime was er François.
Jour de fête uit 1949 was Tati’s eerste lange speelfilm als regisseur. Hij speelt zelf de hoofdrol als François, postbode in het kleine Franse dorp Sainte-Sévère-sur-Indre. François is geen toonbeeld van efficiëntie. Hij bezorgt zijn brieven op de fiets, maakt onderweg een praatje, helpt hier en daar een dorpsbewoner en laat zich vooral niet opjagen. De post komt wel aan. Uiteindelijk. Tot de kermis arriveert.
In een geïmproviseerde bioscoop ziet François een documentaire over de Amerikaanse posterijen. Daar gaat alles snel. Razendsnel. Postbodes lijken halve commando’s. Efficiëntie is het hoogste goed en het magische woord luidt: “Rapidité!” François is diep onder de indruk. En dat zullen de inwoners van het dorp geweten hebben.
Rapidité!
Vanaf dat moment besluit François zijn postronde à l’américaine af te werken. Zijn oude fiets wordt in zijn verbeelding een hoogtechnologische ‘bezorgmachine’ en de rustige Franse plattelandswegen veranderen in een racecircuit. Wat volgt is pure Tati.
François scheurt over wegen, vliegt voorbij mensen en obstakels, klampt zich vast aan voertuigen en probeert zelfs tijdens het fietsen zijn administratieve taken af te werken. Hoe harder hij probeert tijd te winnen, hoe groter de chaos wordt. De fiets lijkt op sommige momenten zelfs een eigen leven te leiden.
Tati heeft daarvoor nauwelijks dialogen nodig. Zijn humor zit in beweging, geluid, timing en vooral in wat er ergens achteraan in beeld gebeurt. Soms zie je de grap pas een seconde te laat. Soms helemaal niet. Dan moet je de film gewoon opnieuw bekijken. Een uitstekend excuus.
Onder de slapstick zit bovendien een scherpe observatie. Jour de fête is een satire op onze fascinatie voor snelheid, technologie en efficiëntie. Amerika staat in de film symbool voor een nieuwe wereld waarin alles sneller, moderner en rationeler moet. François probeert die wereld naar zijn kleine Franse dorp te brengen, terwijl daar eigenlijk niemand om gevraagd heeft.
En precies daarin blijft de film verrassend actueel. Vervang de Amerikaanse posterijen door smartphones, artificiële intelligentie, pakjes die dezelfde dag moeten worden geleverd en apps die ons vertellen hoe productief we vandaag geweest zijn, en François kan zo opnieuw op zijn fiets springen. Alleen zou hij tegenwoordig waarschijnlijk eerst een account moeten aanmaken en een app moeten downloaden.
Een dorp waar je dorst van krijgt
Maar Jour de fête is veel meer dan een satire op de vooruitgang. Het is ook een liefdesverklaring aan het Franse platteland.
Het dorp leeft op zijn eigen ritme. Mensen praten met elkaar. Ze kijken. Ze wachten. Ze drinken iets. Er arriveert een kermis en plots is dat voldoende reden om het dagelijkse leven even opzij te zetten. Het feest hoeft niet spectaculair te zijn. Een draaimolen, een café, wat muziek en een paar glazen volstaan.
Opvallend detail voor de bierliefhebber: in Jour de fête wordt nauwelijks of geen bier gedronken. Wie goed kijkt naar wat er op café en tijdens het dorpsfeest in de glazen belandt, ziet vooral witte wijn en cognac passeren. Dat is natuurlijk het Frankrijk van eind jaren veertig, maar toch: een gemiste kans. François had tijdens zijn hectische postronde best een fris pint kunnen gebruiken. Rapidité, rapidité… maar bière eerst.
Het is een wereld die Tati niet idealiseert, maar waarvoor hij duidelijk sympathie voelt. De moderniteit komt eraan, maar Tati vraagt zich fijntjes af of alles wat sneller kan daarom ook beter moet.
Voor een bierliefhebber zit daar trouwens een herkenbare gedachte in. “Rapidité! Rapidité!” roepen tegen een gisttank lijkt weinig zinvol.
Van witte doek naar bierglas
Daarmee komen we bij het andere Jour De Fête. Het gelijknamige bier van Vleesmeester Brewery uit Edegem verwijst vermoedelijk naar Tati’s film en draagt dezelfde lichtvoetige levenshouding in zijn naam. Ook het etiket van Jour De Fête en de originele filmaffiche vertonen verdacht veel gelijkenissen. Toeval?
- Brouwer: Vleesmeester Brewery (BE)
- Volume: 33 cl
- Alcohol Volume %: 4,0%
- Kleur: Wazige, blonde gouden kleur met een fijnmazige witte schuimkraag.
- Geur/aroma’s: Een exotische fruitmand met hinten van sinaasappelzest.
- Smaak: Fris en zuiver, vlot doordrinkbaar, hoppig met een mooie bittere afdronk.
Het is een blond bier gebrouwen met onder meer Simcoe en Amarillo en met een uitgesproken bitterheid. Vleesmeester Brewery omschrijft het als fris, floraal en herbaal, met citrusachtige toetsen.
Lang leve de traagheid
Misschien is dat uiteindelijk de mooiste verbinding tussen de film van Jacques Tati en het bier van Vleesmeester Brewery.
Jour de fête lacht met onze onweerstaanbare drang om alles sneller te doen. François wil efficiënter worden en bereikt vooral dat zijn leven veel ingewikkelder wordt. De rest van het dorp kijkt geamuseerd toe en gaat vervolgens gewoon verder waarmee het bezig was.
Tati begreep in 1949 al iets waar we vandaag blijkbaar nog altijd moeite mee hebben: vooruitgang is prachtig, zolang we niet vergeten waarvoor we eigenlijk vooruitgaan.
Dus zet Jour de fête nog eens op. Schenk er desnoods zijn Belgische naamgenoot bij. Kijk naar François die met doodsverachting over het Franse platteland jaagt en geniet vooral van het feit dat je nergens heen moet.
Rapidité? Demain peut-être.
Dorstig naar meer biernieuws? Klik hier!
