Op de kermis kan iedereen winnen. Je betaalt, doet je best en vroeg of laat wandel je naar huis met een teddybeer die groter is dan jezelf. Niemand vraagt zich af of die beer werkelijk verdiend is. Dat hoort bij de kermis.
Bij een internationale bierwedstrijd ligt dat net iets anders. Een gouden medaille op een bierfles doet iets met een consument. Goud betekent excellent. Zilver en brons betekenen bijna even goed. En een sticker met “World’s Best” laat al helemaal weinig ruimte voor twijfel.
Maar wat als op het einde van de rit bijna iedereen met een teddybeer naar huis gaat? Zoals op de World Beer Awards (WBA).
Op de website wordt een ellenlange lijst met medailles vermeld, maar het totale aantal ingeschreven bieren wordt niet bekendgemaakt. In hun persbericht van 12 augustus spreken de World Beer Awards enkel over “a strong number of entries”, zonder daar een concreet cijfer op te plakken.
Deze praktijken leggen een probleem bloot dat veel verder gaat dan één bierwedstrijd. Het gaat over de geloofwaardigheid van biercompetities in het algemeen. En daarbij speelt iedereen een rol: de organisatie, de juryleden, de media én de brouwerijen die deelnemen.
Laat ons beginnen bij het principe. Er is helemaal niets mis met biercompetities. Integendeel. Een goed georganiseerde (internationale) wedstrijd kan brouwers waardevolle feedback geven, onbekende bieren internationale zichtbaarheid bezorgen en consumenten helpen om in een gigantisch aanbod hun weg te vinden. Maar daarvoor moet één ding overeind blijven: vertrouwen.
Goud moet goud betekenen
Voor de consument is een medaille eenvoudig. Die ziet een gouden sticker op een fles en denkt: dit bier is uitstekend. Hij kent het reglement niet. Hij weet niet hoeveel bieren er in de categorie zaten, hoeveel medailles werden uitgereikt, wie er in de jury zat of volgens welke criteria werd geproefd. En eerlijk gezegd hoeft hij dat ook allemaal niet te weten. Een medaille is een belofte.
Precies daarom ontstaat er een probleem wanneer middelmatige bieren goud krijgen. Of wanneer er zoveel onderscheidingen worden uitgedeeld dat een bijzonder groot deel van de deelnemers met eremetaal naar huis gaat. Op korte termijn lijkt iedereen daar gelukkig mee. De organisatie heeft tevreden klanten, de brouwer heeft een sticker voor op de fles en de consument krijgt het gevoel een bekroond bier te kopen.
Maar op langere termijn verliest iedereen. Wie een paar keer een “gouden” bier koopt en telkens iets middelmatigs in zijn glas krijgt, begint niet alleen aan die specifieke wedstrijd te twijfelen. Hij begint te twijfelen aan biermedailles tout court. En daar wordt het gevaarlijk.
De organisatie draagt de eerste verantwoordelijkheid
Een bierwedstrijd verkoopt in essentie geloofwaardigheid. Niet medailles. Daarom moet een organisatie transparant zijn over haar procedures. Hoe worden juryleden geselecteerd? Hoe verloopt de blindproeverij? Hoe worden categorieën samengesteld en bevat elke (sub)categorie genoeg stalen? Hoeveel medailles kunnen worden toegekend? Kan een jury beslissen géén goud uit te reiken wanneer geen enkel bier het vereiste niveau haalt? Dat zijn geen details. Dat is de kern van een competitie.
Een gouden medaille mag nooit een commercieel product worden dat haast automatisch volgt op het betalen van inschrijvingsgeld. Zodra deelnemers het gevoel krijgen dat een wedstrijd vooral zoveel mogelijk winnaars nodig heeft, begint het systeem zichzelf uit te hollen.
Maar ook juryleden spelen mee
Het is gemakkelijk om alle verantwoordelijkheid bij een organisatie te leggen. Te gemakkelijk. Wie als jurylid plaatsneemt aan een proeftafel, leent zijn of haar reputatie aan de wedstrijd. Een jurylid is geen figurant. Wie merkt dat categorieën verkeerd worden beoordeeld, procedures onvoldoende ernstig worden gevolgd of middelmatige bieren systematisch hoge onderscheidingen krijgen, moet daar vragen bij durven stellen.
Een bekende naam op een jurylijst geeft een competitie autoriteit. Daarom draagt die naam ook verantwoordelijkheid. Je kunt moeilijk achteraf zeggen dat een wedstrijd niet ernstig genoeg was wanneer je zelf mee aan tafel zat.
En ja, ook de brouwer
Ook brouwerijen hebben hun verantwoordelijkheid. Een medaille is fantastische marketing. Dat begrijpen we maar al te goed. Een sticker op een fles, een persbericht, een foto op sociale media: “Gold Award Winner”. Niemand zet daar graag een voetnoot bij.
Maar brouwers weten doorgaans beter dan consumenten hoe het internationale wedstrijdcircuit werkt. Ze kennen het verschil tussen competities. Ze weten welke wedstrijden bijzonder streng jureren en bij welke organisaties de kans op een medaille aanzienlijk groter is. Wanneer de sector iedere medaille vervolgens op exact dezelfde manier communiceert, werkt hij zelf mee aan de verwarring. Niet elk goud blinkt even hard.
De collateral damage
En daar ligt misschien het grootste probleem. Wanneer één wedstrijd onder vuur komt te liggen, worden al snel alle biercompetities over dezelfde kam geschoren. “Die wedstrijden zijn toch allemaal commercieel.” “Iedereen krijgt daar een medaille.” “Je betaalt gewoon voor een sticker.”
Dat is bijzonder jammer voor wedstrijden die juist veel investeren in onafhankelijke jurering, strikte procedures en een beperkt aantal medailles.
Competities als de European Beer Star, de World Beer Cup en de Brussels Beer Challenge (deze wedstrijden zijn trouwens ook geaccrediteerd door de EBCU) hebben door de jaren heen systemen opgebouwd waarbij blind proeven, professionele juryleden en strenge beoordelingsprocedures centraal staan. Ook daar blijft jureren mensenwerk en kan over individuele resultaten eindeloos worden gediscussieerd. Dat hoort bij proeven.
Maar dat is iets fundamenteel anders dan een systeem waarin de waarde van een medaille door inflatie wordt uitgehold. Wanneer consumenten dat onderscheid niet meer maken, worden ook de ernstige competities mee in een slecht daglicht gesteld.
Bier beoordelen blijft mensenwerk
We moeten daarbij ook redelijk blijven. Geen enkele bierwedstrijd bezit de absolute waarheid en het blijft een momentopname. Zet twintig uitstekende bierjuryleden rond dezelfde tafel en je krijgt discussie. Gelukkig maar. Smaak is geen laboratoriumanalyse. Een bier kan technisch perfect zijn en toch weinig enthousiasme oproepen. Een ander bier kan de stijlgrenzen aftasten en juist daardoor indruk maken.
Een verrassende winnaar is dus geen bewijs van een slechte competitie.
Het probleem ontstaat pas wanneer verrassingen een patroon worden. Wanneer resultaten structureel moeilijk te rijmen zijn met kwaliteit. Wanneer medailles hun onderscheidende functie verliezen. Of wanneer marketing belangrijker lijkt te worden dan jurering.
Wie beschermt de medaille?
Uiteindelijk hebben organisatie, juryleden en brouwers hetzelfde belang: zorgen dat een biermedaille iets blijft betekenen.
- Een organisatie moet durven zeggen: vandaag is er geen goud.
- Een jurylid moet durven zeggen: dit bier is niet goed genoeg.
- En een brouwer moet beseffen dat tien gemakkelijk behaalde medailles uiteindelijk minder waard kunnen zijn dan één onderscheiding bij een wedstrijd waar winnen écht moeilijk is.
Want biercompetities hebben alleen bestaansrecht zolang de consument hun oordeel vertrouwt. Goud moet geen garantie zijn dat iedereen het bier lekker zal vinden. Dat kan onmogelijk. Maar wie een gouden medaille ziet, moet er wel redelijkerwijs van mogen uitgaan dat er iets bijzonders in het glas komt.
Op de kermis mag iedereen uiteindelijk met een teddybeer naar huis. Bij een bierwedstrijd liever niet.
PS: Voor alle duidelijkheid: de gelauwerde bieren op de WBA kunnen uiteraard van uitzonderlijke kwaliteit zijn. Het is niet de kwaliteit van individuele winnaars die hier ter discussie staat, maar het systeem waarmee de medailles worden toegekend.
Dorstig naar meer biernieuws? Klik hier!
